Παραβατικότητα των νέων. Τι να φταίει άραγε; (Σάββας Εμφιετζής)

Παραβατικότητα των νέων. Τι να φταίει άραγε;                                                               18 Μαρτίου 2009

Το τελευταίο διάστημα έχουμε γίνει μάρτυρες ακραίων συμπεριφορών νεαρών ατόμων στο κέντρο της Αθήνας. Πραγματικά παρακολουθήσαμε συγκλονισμένοι το νεαρό μαθητή σε σχολείο της Γερμανίας να παρουσιάζει ακραία παραβατική συμπεριφορά, με τα θλιβερά αποτελέσματα που γνωρίζουμε όλοι και πραγματικά απευχόμαστε να συμβεί ξανά οπουδήποτε και οποτεδήποτε.Δυστυχώς όμως ένα εξαιρετικά σοβαρό πρόβλημα, αυτό της παιδικής παραβατικότητας καταγράφεται και είναι σε εξέλιξη όχι μόνο σε τοπικό αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο.

Σύμφωνα με επίσημες έρευνες τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα 15 στους 100 μαθητές έχουν πέσει τουλάχιστον μία φορά θύματα βίαιης συμπεριφοράς.

Τα περιστατικά είναι πολλά και πάντως πολύ περισσότερα των όσων βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Ισχύει απόλυτα ο νόμος της σιωπής.

Στην επώαση και διόγκωση του φαινόμενου συμβάλλουν τα σοβαρά ενδοοικογενειακά προβλήματα, οι ποιοτικές ελλείψεις στην εκπαιδευτική κοινότητα και τα ΜΜΕ.

Η ανησυχία που προκαλεί η ραγδαία επέκταση του φαινόμενου, απασχολεί έντονα γονείς, εκπαιδευτικούς, κοινωνιολόγους, ψυχολόγους κ.ά., οι οποίοι προσπαθούν να το ερμηνεύσουν, να επισημάνουν και να αποκαλύψουν αιτιολογικούς παράγοντες που οδηγούν στην εκδήλωση τέτοιων συμπεριφορών και να βρουν τρόπους αντιμετώπισής τους.

Το ερώτημα που γεννάται σε όλους μας είναι, τι φταίει τελικά που νεαρά άτομα καταλήγουν στην παραβατική συμπεριφορά και στην εγκληματικότητα;
Μπορούν άραγε εγκαίρως οι γονείς, οι εκπ/κοί, οι ειδικοί να αντιληφθούν και να προλάβουν τέτοιου είδους συμπεριφορές των παιδιών πριν να είναι αργά;

Κάποιοι λένε ότι η παραβατική συμπεριφορά είναι σύμφυτη με το παιδί και τίποτα δεν μπορεί να την αλλάξει. Ασφαλώς το γενετικό υλικό και η κληρονομικότητα επηρεάζει την συμπεριφορά των ανηλίκων και των ενηλίκων. Ωστόσο όμως οι τελευταίες έρευνες έχουν καταλήξει στο αποτέλεσμα ότι η παραβατική συμπεριφορά είναι προϊόν αλληλεπίδρασης του περιβάλλοντος σε συνδυασμό με τα ατομικά του χαρακτηριστικά.

Βασικό προαπαιτούμενο για να μπορούν οι γονείς να αντιλαμβάνονται και να παρεμβαίνουν αποτελεσματικά στα παιδιά τους είναι να ξέρουν τα συμπτώματα που εκδηλώνουν ή πρόκειται να εκδηλώσουν αντικοινωνική συμπεριφορά. Μερικά τέτοια είναι : η επιθετικότητα, η έλλειψη σεβασμού, η ατημέλεια, η αδιαφορία για το σχολείο κ.ά.

Ένα πολύ σημαντικό θέμα αποτελεί επίσης το πώς οι εκπ/κοί αντιλαμβάνονται και κατανοούν την παιδική παραβατικότητα και τη φύση της έτσι ώστε με οργανωμένο, συστηματικό και παιδαγωγικά αποδεκτό τρόπο να προβούν αφενός στην πρόληψη και αφετέρου στην αντιμετώπισή της.

Σ’αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζονται και οι αδυναμίες της Πολιτείας και αποτελεί κοινή παραδοχή το γεγονός ότι υπάρχει ελλιπής κατάρτιση και επιμόρφωση των εκπ/κών σε θέματα γύρω από την παραβατικότητα των παιδιών. Ανύπαρκτη είναι επίσης και η παρουσία των ειδικών (ψυχολόγοι, κοινωνική λειτουργοί) στα σχολεία.

Για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παραβατικής συμπεριφοράς των παιδιών δεν υπάρχουν συνταγές που ισχύουν για όλους. Οι περιπτώσεις εξατομικεύονται.

Η θεραπεία σήμερα είναι ακόμη πιο δύσκολη λόγω των ρυθμών ζωής που έχει η οικογένεια. Οι γονείς απουσιάζουν πολλές ώρες από το σπίτι κυρίως για λόγους εργασίας. Γι’αυτό λοιπόν θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία των γονέων με την εκπ/κή κοινότητα, ενίσχυση του ποιοτικού χρόνου επαφής των γονέων με τα παιδιά και συνεχείς συζητήσεις όχι συμβουλευτικού αλλά φιλικού χαρακτήρα μέσα στην οικογένεια.

Το τρίγωνο παιδί, γονέας , εκπ/κός πρέπει να έχει διαρκή επικοινωνία, βασισμένη σε μία διάθεση αυτοκριτική από γονείς και εκπ/κούς, ενθαρρύνοντας και ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση των παραβατικών παιδιών.

Σε όποια περίπτωση όμως η πολιτεία θα πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να δώσει λύσεις. Ο διορισμός ειδικού προσωπικού (ψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί), αν όχι σε κάθε σχολική μονάδα αλλά σε ομάδες σχολείων, σίγουρα θα βοηθούσε στην πρόληψη και αντιμετώπιση παραβατικών συμπεριφορών.

Ίσως τελικά με την καλή συνεργασία των «μεγάλων», μπορέσουμε να βρούμε λύσεις, δίνοντας πραγματικές διεξόδους στα νεαρά παραβατικά άτομα, έτσι ώστε να ατενίσουμε όλοι με αισιοδοξία το μέλλον των παιδιών και της κοινωνίας μας.
Σίγουρα πάντως αξίζει να προσπαθήσουμε!!!!!!!!!!!

Εμφιετζής Σάββας
Πρόεδρος Συλλόγου Εκπ/κών Π.Ε Ν.Καβάλας